როგორ წავიკითხოთ ქართული ღვინის ეტიკეტი

წითლის, თეთრისა და ვარდისფერის გარდა, ქართულ ეტიკეტებზე ხშირად მეოთხე ფერსაც ნახავთ: ქარვისფერს, ანუ ჭაჭაზე დაყენებულ თეთრ ღვინოს (იხილეთ ქარვისფერი ღვინის გზამკვლევი). ინგლისურ ეტიკეტებზე ფერები ასე იწერება:

• წითელი: Red
• თეთრი: White
• ქარვისფერი: Amber, ზოგჯერ Orange
• ვარდისფერი: Rosé
• ცქრიალა: Sparkling

ქართული ღვინის ყველა ეტიკეტზე მითითებულია, რამდენად ტკბილია ღვინო. ამას ყურადღება მიაქციეთ, რადგან საქართველო მშრალთან ერთად ნახევრად ტკბილი წითელი ღვინოებითაც არის ცნობილი:

• მშრალი (Dry): შაქარი თითქმის არ იგრძნობა, ლიტრში დაახლოებით 4 გრამამდე.
• ნახევრად მშრალი (Semi-dry): ოდნავ შესამჩნევი სიტკბო, ლიტრში დაახლოებით 12 გრამამდე.
• ნახევრად ტკბილი (Semi-sweet): აშკარად ტკბილი, ლიტრში დაახლოებით 12-დან 45 გრამამდე.
• ტკბილი (Sweet): დესერტის ღვინო, ლიტრში 45 გრამზე მეტი.

საქართველოს ყველაზე ცნობილი ნახევრად ტკბილი ღვინოები, როგორიცაა ქინძმარაული და ხვანჭკარა, ბუნებრივად ნახევრად ტკბილია: დუღილს ღვინის გაცივებით აჩერებენ, ამიტომ სიტკბო თავად ყურძნის შაქარია და არა მოგვიანებით დამატებული. ცქრიალა ღვინოებზე საერთაშორისო ტერმინები გამოიყენება: ბრუტი და ექსტრა ბრუტი.

ბევრ ქართულ ღვინოს ჯიშის ნაცვლად იმ ადგილის სახელი ჰქვია, საიდანაც მოდის. ეს ადგილწარმოშობის დაცული დასახელებებია (PDO, Protected Designation of Origin): საქართველოში დაახლოებით 30 ასეთი დასახელებაა, უმეტესად კახეთში. ეტიკეტზე PDO-ს სახელი ნიშნავს, რომ ყურძენი ამ ზონაში, დაშვებული ჯიშებისგან მოიყვანეს, ღვინო კი ზონის წესებით დააყენეს და ღვინის ეროვნულმა სააგენტომ შეამოწმა.

ყველაზე გავრცელებული დასახელებები და რა ღვინოს ნიშნავს თითოეული:

• წინანდალი: მშრალი თეთრი, რქაწითელი კახურ მწვანესთან ერთად.
• მუკუზანი: მშრალი წითელი, საფერავი.
• ქინძმარაული: ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი წითელი, საფერავი.
• ახაშენი: ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი წითელი, საფერავი.
• ხვანჭკარა: ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი წითელი რაჭიდან, ალექსანდროული და მუჯურეთული.
• ტვიში: ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი თეთრი, ცოლიკოური.

ყველა დასახელება აღწერილია საქართველოს ღვინის PDO განყოფილებაში.

როცა ღვინოს PDO-ს სახელი არ ჰქვია, ეტიკეტზე, როგორც წესი, ჯიში წერია. საქართველოში 500-ზე მეტი ადგილობრივი ჯიშია, მაგრამ ყველაზე ხშირად რამდენიმე გვხვდება: წითლებიდან საფერავი, თეთრებიდან კი რქაწითელი, კახური მწვანე და ქისი.

ინგლისურ ეტიკეტებზე ჯიშის სახელი ლათინური ასოებით იწერება და მართლწერა ხშირად განსხვავდება: მაგალითად, Tsolikouri ან Tsolikauri, Aleksandrouli ან Alexandrouli. თითოეულ ჯიშს ჯიშების განყოფილებაში გაეცნობით.

ეტიკეტზე ხშირად წერია, როგორ დააყენეს ღვინო, რაც მის სტილზე ბევრს გეუბნებათ:

• ქვევრი (Qvevri): ღვინო მიწაში ჩაფლულ თიხის ქვევრში დუღს და ხშირად ძველდება კიდეც. იხილეთ ქვევრის გზამკვლევი.
• კახური წესით (Kakhetian method): ღვინო დიდხანს დუღს და ყოვნდება ჭაჭაზე, ამიტომ მკვრივი გამოდის. თეთრ ღვინოზე ეს ქარვისფერს ნიშნავს.
• იმერული წესით (Imeretian method): ჭაჭის მხოლოდ ნაწილი, უფრო მოკლე ხნით, უფრო მსუბუქი ღვინისთვის.
• ევროპული წესით (European method): წვენი ჭაჭის გარეშე დუღს, როგორც მსოფლიოს უმეტეს ნაწილში, ხშირად ფოლადის ავზებში.
• მუხის კასრი (Oak barrel): ღვინო მუხის კასრში დაძველდა.

• მოსავლის წელი (Vintage): წელი, როცა ყურძენი დაკრიფეს.
• ჩამოსხმის თარიღი (Bottling date): ზოგ ქართულ ღვინოს უკანა ეტიკეტზე მხოლოდ ეს თარიღი აქვს, ამიტომ დააკვირდით, რომელ თარიღს უყურებთ.
• ალკოჰოლი (Alcohol, % vol): ალკოჰოლის შემცველობა მოცულობით.
• მწარმოებელი (Producer): ღვინის მწარმოებელი. სიტყვა „მარანი“ (Marani) ხშირად ღვინის კომპანიის სახელის ნაწილია.